วันที่ (20 พฤษภาคม 2569) เวลา 10.00 น. ณ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1(สตภ.1) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดร.สุทธิ สุนทรานุรักษ์ ผู้ตรวจเงินแผ่นดิน สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 พร้อมทีมโฆษกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 ร่วมแถลงผลการดำเนินงานสำคัญของไตรมาส 1 และ 2 ของปีงบประมาณ 2569 ในพื้นที่ 6 จังหวัด ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง ลพบุรี สระบุรี นครนายก และปราจีนบุรี โดยมุ่งขับเคลื่อนงานตรวจเงินแผ่นดินเชิงสร้างสรรค์ ทั้งด้านวินัยการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และการส่งเสริมธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่
ในมิติแรก สตภ.1 ได้นำ FACT Model หรือ Financial Audit Citizen Trust มาใช้วิเคราะห์วินัยการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 574 แห่ง พบว่าภาพรวมอยู่ในระดับ “เป็นที่น่าพอใจ” โดยมี อปท. จำนวน 562 แห่ง หรือร้อยละ 97.91 นำส่งรายงานการเงินได้ภายในกรอบเวลาที่กำหนด และมี อปท. จำนวน 531 แห่ง หรือร้อยละ 92.51 อยู่ในระดับ BLUE CHIP เต็มรูปแบบ คือส่งรายงานการเงินตรงเวลาและได้รับผลการตรวจสอบแบบไม่มีเงื่อนไข สตภ.1 ย้ำว่า FACT Model มิใช่เครื่องมือจัดอันดับ อปท. แต่เป็นเครื่องมือวิเคราะห์เชิงบริหาร เพื่อสะท้อนสถานะวินัยการเงินการคลัง ความเสี่ยง และแนวทางพัฒนาคุณภาพรายงานการเงินของหน่วยรับตรวจ
ในมิติสิ่งแวดล้อม สตภ.1 ได้สังเคราะห์ผลการตรวจสอบโครงการด้าน Climate Action ในระดับท้องถิ่น เช่น การบริหารจัดการน้ำ พลังงานแสงอาทิตย์ ระบบสูบน้ำ และระบบประปาหมู่บ้าน พบว่า หลายโครงการดำเนินการได้ตามสัญญา แต่ยังมีความท้าทายหลังส่งมอบ ได้แก่ การใช้ประโยชน์จริง การบำรุงรักษา ผู้รับผิดชอบ และการติดตามผลลัพธ์ต่อประชาชน สตภ.1 จึงเสนอให้หน่วยงานท้องถิ่นยกระดับจาก Green Spending ไปสู่ Green Impact คือใช้งบประมาณด้านสิ่งแวดล้อมให้เกิดผลจริงต่อประชาชน ชุมชน และความพร้อมในการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ขณะเดียวกัน สตภ.1 ยังขับเคลื่อนโครงการ Green Governance Together ตามวิสัยทัศน์ของ นายมณเฑียร เจริญผล ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน ในฐานะประธาน INTOSAI WGEA เพื่อส่งเสริมให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพัฒนาธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และการบริหารจัดการที่โปร่งใส
ตัวอย่างแนวปฏิบัติที่น่าสนใจ ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลมารวิชัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในด้าน Environmental Governance และองค์การบริหารส่วนตำบลท่ามะนาว จังหวัดลพบุรี ซึ่งโดดเด่นด้านการจัดการของเสียจากฟาร์มสุกรและการผลิตก๊าซชีวภาพเพื่อประโยชน์ของชุมชน
สตภ.1 ระบุว่า ผลงานดังกล่าวสะท้อนบทบาทใหม่ของงานตรวจเงินแผ่นดินที่ไม่ได้มุ่งเพียงการตรวจพบข้อบกพร่อง แต่ยังใช้ข้อมูลและบทเรียนจากพื้นที่จริง เพื่อสนับสนุนให้หน่วยงานรัฐปรับปรุงระบบงาน ใช้เงินแผ่นดินอย่างคุ้มค่า โปร่งใส และเกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างยั่งยืน
